m5-6.7· Fəsil 6: Müstəvi fiqurlar· ~13 dəq

Üçbucağın çəkilməsi

Verilən elementlərə görə üçbucaq qurma.

Üçbucaq qurmaq üçün onun bütün tərəf və bucaqlarını əvvəlcədən bilmək lazım deyil — düzgün seçilmiş üç element kifayət edir: ya üç tərəf (tərəflərinə görə qurma), ya iki tərəf və onların arasındakı bucaq, ya da bir tərəf və ona bitişik iki bucaq. Qurarkən xətkeş uzunluqları, transportir isə bucaqları ölçmək üçün işlədilir. Amma istənilən üç ədəd tərəf kimi götürülüb üçbucaq qurmaq olmaz: tərəf bərabərsizliyinə görə, üçbucağın istənilən iki tərəfinin cəmi üçüncü tərəfdən böyük olmalıdır; bu şərt pozulduqda üçbucaq mövcud olmur. Bucaqlarla işləyərkən əsas qayda budur: hər üçbucağın üç daxili bucağının cəmi həmişə 180180^\circ-dir, ona görə iki bucaq məlum olduqda üçüncüsünü asanlıqla tapmaq olar. Qurma zamanı verilən elementlər düzgün seçilibsə, alınan üçbucaq yeganədir — eyni ölçülü bütün üçbucaqlar bir-birinin üstünə düşür (konqruyentdir).

📌Nümunə

Məsələn: tərəfləri 55 sm, 77 sm və 99 sm olan üçbucaq qurmaq mümkündür, çünki 5+7=12>95+7=12>9; amma tərəfləri 33 sm, 44 sm və 88 sm olan üçbucaq qurmaq mümkün deyil, çünki 3+4=7<83+4=7<8.

Qaydalar

  1. 1Üçbucağı qurmaq üçün ya üç tərəf (SSS), ya iki tərəf və aralarındakı bucaq (İBİ), ya da bir tərəf və ona bitişik iki bucaq (BİB) məlum olmalıdır.
  2. 2Üç tərəflə üçbucaq qurula bilməsi üçün istənilən iki tərəfin cəmi üçüncü tərəfdən böyük olmalıdır (tərəf bərabərsizliyi); əks halda üçbucaq mövcud olmur.
  3. 3Hər üçbucağın üç daxili bucağının cəmi həmişə 180180^\circ-dir.
  4. 4İki bucaq məlum olduqda üçüncü bucaq 180180^\circ-dən onların cəmini çıxmaqla tapılır.
  5. 5İBİ, BİB və ya SSS elementlərinə görə qurulan üçbucaq yeganədir — eyni ölçülü bütün üçbucaqlar konqruyentdir (üst-üstə düşür).

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir