m5-7.3· Fəsil 7: Fəza fiqurları· ~14 dəq

Məsələlər

Səth və həcm üzrə məsələlər.

Bu dərsdə yeni qayda öyrənmirik, sadəcə əvvəlki mövzularda öyrəndiyimiz səth sahəsi və həcm düsturlarını məsələlərdə tətbiq edirik. Kubun səthinin sahəsi S=6a2S=6a^2, həcmi isə V=a3V=a^3 düsturu ilə tapılır, çünki kubun altı bərabər kvadrat üzü var. Kuboidin (düzbucaqlı paralelepipedin) səthinin sahəsi S=2(ab+bc+ac)S=2(ab+bc+ac), həcmi isə V=abcV=a\cdot b\cdot c-dir, burada aa, bb, cc onun üç ölçüsüdür. Oturacağı düzbucaqlı üçbucaq olan düz prizmanın həcmini tapmaq üçün oturacağın sahəsini prizmanın hündürlüyünə vururuq, tam səthini tapmaq üçün isə iki oturacağın sahəsini yan səthin sahəsi (oturacağın perimetri vurulmuş hündürlük) ilə toplayırıq. Məsələni oxuyarkən əvvəlcə hansı fiqurla — kub, kuboid, yoxsa üçbucaqlı prizma — işlədiyimizi müəyyən etmək, sonra uyğun düsturu seçmək lazımdır. Məsələləri həll edərkən ən vacib şey vahidlərə diqqət etməkdir: sahə həmişə kvadrat vahidlə (sm², m²), həcm isə kub vahidlə (sm³, m³) ölçülür — bu ikisini qarışdırmaq olmaz, çünki onlar tamamilə fərqli kəmiyyətlərdir.

📌Nümunə

Məsələn: kənarı 55 sm olan kubun səthinin sahəsi S=6×52=150S=6\times5^2=150 sm², həcmi isə V=53=125V=5^3=125 sm³-dür.

Qaydalar

  1. 1Kubun səthinin sahəsi S=6a2S=6a^2, həcmi isə V=a3V=a^3 düsturu ilə hesablanır.
  2. 2Kuboidin (düzbucaqlı paralelepipedin) səthinin sahəsi S=2(ab+bc+ac)S=2(ab+bc+ac), həcmi isə V=abcV=a\cdot b\cdot c-dir.
  3. 3Oturacağı düzbucaqlı üçbucaq olan düz prizmanın həcmi oturacağın sahəsi vurulmuş hündürlükdür; tam səthi isə iki oturacağın sahəsi ilə yan səthin (oturacağın perimetri vurulmuş hündürlük) cəminə bərabərdir.
  4. 4Sahə kvadrat vahidlə (sm², m²), həcm isə kub vahidlə (sm³, m³) ölçülür; bu iki vahidi qarışdırmaq olmaz.
  5. 5Naməlum ölçünü tapmaq üçün məlum düsturu tərsinə çevirin (məsələn, həcmdən kənarı və ya hündürlüyü tapın); bütün nəticələr mənfi olmayan olmalıdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir