m5-7.4· Fəsil 7: Fəza fiqurları· ~13 dəq

Düz prizmanın həcmi

Həcm == oturacaq sahəsi ×\times hündürlük.

Düz prizma iki paralel və konqruyent oturacağı olan, yan üzləri isə düzbucaqlı fəza fiqurudur; onun tutduğu fəza miqdarına HƏCM deyilir və VV ilə işarə olunur. Ümumi qayda budur: istənilən düz prizmanın həcmi oturacağın sahəsi ilə hündürlüyün hasilinə bərabərdir, yəni V=SoturacaqhV=S_{\text{oturacaq}}\cdot h. Oturacağı düzbucaqlı olan prizma KUBOİD (düzbucaqlı paralelepiped) adlanır və onun həcmi üç ölçünün hasili ilə tapılır: V=abcV=a\cdot b\cdot c; bütün tərəfləri bərabər olduqda isə KUB alınır və V=a3V=a^3 olur. Oturacağı düzbucaqlı üçbucaq olan prizmanın həcmini tapmaq üçün əvvəlcə oturacağın sahəsini 12ab\frac{1}{2}\cdot a\cdot b düsturu (aabb — üçbucağın katetləri) ilə hesablayır, sonra hündürlüyə vururuq: V=12abhV=\frac{1}{2}ab\cdot h. Həcm sm³, m³ kimi kub vahidlərlə ölçülür və nəticə həmişə mənfi olmayan tam ədəd olur.

📌Nümunə

Məsələn: tərəfləri 33 sm, 44 sm və 55 sm olan kuboidin həcmi V=3×4×5=60V=3\times4\times5=60 sm³-dür.

Qaydalar

  1. 1Düz prizmanın həcmi oturacağın sahəsi ilə hündürlüyün hasilinə bərabərdir: V=SoturacaqhV=S_{\text{oturacaq}}\cdot h.
  2. 2Kuboidin (düzbucaqlı paralelepipedin) həcmi üç ölçünün hasili ilə tapılır: V=abcV=a\cdot b\cdot c.
  3. 3Kubun həcmi tərəfin kubuna bərabərdir: V=a3V=a^3.
  4. 4Oturacağı düzbucaqlı üçbucaq olan prizmanın həcmi V=12abhV=\frac{1}{2}ab\cdot h düsturu ilə hesablanır; burada aabb üçbucağın katetləri, hh isə prizmanın hündürlüyüdür.
  5. 5Həcm kub vahidlərlə (sm³, m³) ölçülür və nəticə həmişə mənfi olmayan tam ədəd olur.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir