m5-8.1· Fəsil 8: Statistika və məlumatların təsviri· ~13 dəq

Ədədi orta

Arithmetic mean: cəm ÷ say.

Bir neçə ədədin ədədi ortasını (arifmetik ortasını) tapmaq üçün bütün ədədlərin CƏMİNİ onların SAYINA bölürük: a1+a2++ann\frac{a_1+a_2+\dots+a_n}{n}. Bu qayda praktikada tez-tez işlədilir — məsələn, bir neçə testin orta balını, bir neçə günün orta temperaturunu, yaxud bir neçə şagirdin orta boyunu tapmaq üçün. Ədədi ortanı tapmazdan əvvəl bütün ədədləri diqqətlə toplamaq, sonra əldə olunan cəmi ədədlərin sayına bölmək lazımdır; ən çox rast gəlinən səhv ədədlərin sayını yanlış müəyyənləşdirməkdir (bir ədədi unutmaq və ya artıq saymaq). Nəticə hər zaman tam ədəd olmaya bilər — bəzən onluq kəsr də ola bilər, bu tamamilə normaldır. Tərs məsələlərdə isə ədədi orta və ədədlərin sayı məlum olur, cəmi tapmaq tələb olunur; bu zaman ortanı sayına vurmaq kifayətdir: cəm == orta ×\times say. Ədədi orta həmişə verilən ədədlərin ən kiçiyi ilə ən böyüyü arasında yerləşir və mənfi olmayan ədəddir.

📌Nümunə

Məsələn: 44, 771010 ədədlərinin ədədi ortası 4+7+103=213=7\frac{4+7+10}{3}=\frac{21}{3}=7-dir.

Qaydalar

  1. 1Ədədi ortanı tapmaq üçün bütün ədədləri toplayın və cəmi ədədlərin SAYINA bölün: orta=a1+a2++ann\text{orta}=\frac{a_1+a_2+\dots+a_n}{n}.
  2. 2Ədədlərin sayını dəqiq müəyyənləşdirin — heç birini buraxmayın və heç birini iki dəfə saymayın.
  3. 3Tərs məsələdə orta və say məlumdursa, cəmi tapmaq üçün ortanı sayına VURUN: cəm=orta×say\text{cəm}=\text{orta}\times\text{say}.
  4. 4Ədədi orta həmişə verilən ədədlərin ən kiçiyi ilə ən böyüyü arasında yerləşir və mənfi ola bilməz.
  5. 5Nəticə tam ədəd olmaya bilər; belə halda cavabı sadələşdirilmiş onluq kəsr və ya adi kəsr şəklində yazın.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir