bio6-2.6· II Bölmə: Orqanizmlərin hüceyrəvi quruluşu. Toxumalar, orqanlar və orqanlar sistemi· ~13 dəq

Birhüceyrəli və çoxhüceyrəli orqanizmlər

Tək hüceyrəli və çoxhüceyrəli quruluş.

Canlı aləmi iki böyük qrupa bölmək olar: birhüceyrəli və çoxhüceyrəli orqanizmlər. Birhüceyrəli orqanizmlərin bədəni yalnız BİR hüceyrədən ibarətdir — bu tək hüceyrə orqanizmin bütün həyati funksiyalarını (qidalanma, tənəffüs, ifrazat, çoxalma) özü yerinə yetirir. Birhüceyrəlilərə bakteriyalar, bəzi yosunlar (xlamidomonada, xlorella), amöb, infuzor-terliksi, yaşıl evqlena kimi sadə heyvanlar aiddir. Çoxhüceyrəli orqanizmlərin bədəni isə çoxlu sayda hüceyrədən ibarətdir — lakin bu hüceyrələr eyni deyil, onlar İXTİSASLAŞMIŞDIR: hər qrup hüceyrə müəyyən bir funksiyanı yerinə yetirir. İxtisaslaşmış hüceyrələr TOXUMALARA, toxumalar ORQANLARA, orqanlar isə ORQANLAR SİSTEMİNƏ birləşir. Bu təşkilatlanma səviyyəsi çoxhüceyrəli orqanizmlərə daha mürəkkəb funksiyalar yerinə yetirməyə — məsələn, aktiv hərəkət etməyə, böyük ölçülərə çatmağa, ətraf mühit dəyişikliklərinə daha yaxşı uyğunlaşmağa imkan verir. Bitkilər, heyvanlar, göbələklər və insan çoxhüceyrəli orqanizmlərdir.

📌Nümunə

Məsələn: amöb birhüceyrəli olduğu üçün bir damcı suda yaşaya bilər və bütün həyat fəaliyyətini tək hüceyrəsi ilə həyata keçirir; insan isə çoxhüceyrəli olduğu üçün onun əzələ, sinir, dəri hüceyrələri müxtəlif funksiyalar daşıyır.

Qaydalar

  1. 1Birhüceyrəli orqanizmlərin bədəni YALNIZ BİR hüceyrədən ibarətdir — bu tək hüceyrə bütün həyati funksiyaları (qidalanma, tənəffüs, ifrazat, çoxalma) yerinə yetirir.
  2. 2Çoxhüceyrəli orqanizmlər çoxlu sayda İXTİSASLAŞMIŞ hüceyrədən ibarətdir; ixtisaslaşmış hüceyrələr toxumalara, toxumalar orqanlara, orqanlar isə orqanlar sisteminə birləşir.
  3. 3Bakteriyalar, amöb, infuzor-terliksi, yaşıl evqlena birhüceyrəlidir; bitkilər, heyvanlar, göbələklər və insan çoxhüceyrəlidir.
  4. 4Çoxhüceyrəlilik ixtisaslaşma sayəsində orqanizmə daha mürəkkəb funksiyalar yerinə yetirməyə və böyük ölçülərə çatmağa imkan verir.
  5. 5Ümumi səhv: orqanizmin ölçüsünə görə birhüceyrəli və ya çoxhüceyrəli olduğunu müəyyən etmək — kiçik ölçülü bəzi canlılar (məsələn, bəzi kiçik həşəratlar) çoxhüceyrəlidir; bakteriya isə kiçik olmasına baxmayaraq birhüceyrəlidir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq