bio6-3.8· III Bölmə: Bitkilərin vegetativ orqanları· ~13 dəq

Bitkinin orqanlarının yerüstü şəkildəyişmələri

Bığcıqlar, tikanlar, sürünən zoğlar — mənşəyə görə fərqləndirilməsi.

Bəzi bitkilərdə yerüstü vegetativ orqanlar — gövdə və yarpaq — əsas funksiyalarından əlavə, xüsusi funksiyalar yerinə yetirmək üçün dəyişikliyə uğramışdır. Bu YERÜSTÜ ŞƏKİLDƏYİŞMƏLƏR üç əsas tipə ayrılır. BIĞCIQLAR — dəstək funksiyası daşıyan, başqa cisimlərə sarılaraq bitkinin yuxarı qalxmasına kömək edən incə çıxıntılardır. Üzüm bığcıqları dəyişilmiş GÖVDƏ (zoğun uc hissəsindən), noxud bığcıqları isə dəyişilmiş YARPAQ mənşəlidir. TİKANLAR — qorunma funksiyası daşıyan sərt, iti çıxıntılardır. Yemişan tikanları dəyişilmiş GÖVDƏDİR (qoltuq tumurcuğundan əmələ gəlir), kaktus tikanları isə dəyişilmiş YARPAQDIR (su itkisinin qarşısını da alır). SÜRÜNƏN ZOĞLAR (yerüstü stolonlar) — üfüqi uzanaraq düyün yerlərindən kök atıb yeni bitkilər əmələ gətirən yerüstü gövdələrdir; çiyələk bu yolla vegetativ çoxalır. Bütün bu strukturlar ayrıca orqan deyil — gövdə və ya yarpağın dəyişilmiş formalarıdır.

📌Nümunə

Məsələn: üzüm bığcığı ağac budağına sarılaraq bitkini işığa doğru qaldırır — bu, dəstək funksiyasıdır; noxud bığcığı isə mürəkkəb yarpağın yarpaqcıqlarının dəyişməsindən əmələ gəlmişdir.

Qaydalar

  1. 1Bığcıqlar DƏSTƏK funksiyası daşıyır — başqa cisimlərə sarılaraq bitkinin yuxarı qalxmasına kömək edir; üzüm bığcığı GÖVDƏ (zoğ), noxud bığcığı isə YARPAQ mənşəlidir.
  2. 2Tikanlar QORUNMA funksiyası daşıyır — bitkini heyvanlardan qoruyur; yemişan tikanı GÖVDƏ (qoltuq tumurcuğundan), kaktus tikanı isə YARPAQ mənşəlidir.
  3. 3Sürünən zoğlar (stolonlar) ÇOXALMA funksiyası daşıyır — üfüqi uzanaraq düyün yerlərindən kök atır və yeni bitkilər əmələ gətirir; çiyələyin «bığları» buna nümunədir.
  4. 4Bütün tikanlar yarpaq mənşəli DEYİL — yemişan tikanları gövdə mənşəlidir; bığcıqları isə KÖKLƏ qarışdırmayın — bığcıqlar yerüstü orqanlardır, köklər isə torpaq altındadır.
  5. 5Hər üç şəkildəyişmə (bığcıq, tikan, sürünən zoğ) ayrıca yeni orqan deyil — gövdə və ya yarpağın DƏYİŞİLMİŞ formasıdır; mənşəyini müəyyən etmək üçün bitkinin hansı hissəsindən əmələ gəldiyinə baxmaq lazımdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq