Meyvə
Meyvənin əmələ gəlməsi və növləri.
Meyvə — mayalanmadan sonra çiçəyin YUMURTALIĞININ inkişafı nəticəsində əmələ gələn, toxumları əhatə edən və qoruyan generativ orqandır. Bu o deməkdir ki, meyvə toxumdan DEYİL, yumurtalıq divarından inkişaf edir; toxum isə toxum tomurcuğundan əmələ gəlir. Hər bir meyvə iki əsas hissədən ibarətdir: MEYVƏ QABIĞI (yumurtalıq divarının yetişib dəyişilməsindən əmələ gələn xarici qat) və TOXUM(LAR) (meyvənin içərisində yerləşən, mayalanmış toxum tomurcuqlarından inkişaf edən hissə). Meyvələr iki böyük qrupa bölünür: QURU meyvələr (yetişəndə quruyan, bəziləri açılıb toxumu tökən — məs. paxla, qutucuq; bəziləri açılmır — məs. fındıq, buğda dənəsi) və ŞİRƏLİ meyvələr (ətli, şirəli, sulu hissəyə malik — məs. alma, gilas, pomidor, qovun). Həmçinin meyvələr əmələ gəlmə mənbəyinə görə TƏKMEYVƏ (bir çiçəkdən bir meyvə — məs. alma, şaftalı) və QRUP (mürəkkəb) MEYVƏ (bir çiçək qrupundan əmələ gələn — məs. tut, ananas) və ya TOPLU MEYVƏ (bir çiçəkdə çoxlu dişicikdən — məs. moruq) ola bilər. Meyvənin bioloji əhəmiyyəti ikili xarakter daşıyır: birincisi, toxumları mexaniki zədələrdən, qurumaqdan, temperatur dəyişikliklərindən qorumaq; ikincisi, toxumların müxtəlif vasitələrlə (külək — qanadlı/ağciyərli meyvələr; heyvan — ətli, yeməli meyvələr; su — üzən meyvələr) yayılmasına kömək etməkdir.
Məsələn: zəncirotunun meyvələrindəki tükcüklü çıxıntılar onları külək vasitəsilə uzaqlara aparır; almanın şirəli hissəsi heyvanları cəlb edir, heyvan meyvəni yeyir, toxumları isə başqa yerə daşıyır — beləliklə meyvə toxumların yayılmasını təmin edir.
Qaydalar
- 1Meyvə mayalanmadan sonra çiçəyin YUMURTALIĞINDAN (yumurtalıq divarından) əmələ gəlir, TOXUMDAN DEYİL. Toxum isə TOXUM TOMURCUĞUNDAN əmələ gəlir. Bu ikisini qarışdırmayın: meyvə = yumurtalıqdan, toxum = toxum tomurcuğundan.
- 2Meyvə iki əsas hissədən ibarətdir: MEYVƏ QABIĞI (yumurtalıq divarından) və TOXUM(LAR) (toxum tomurcuqlarından). Meyvə qabığı bəzi meyvələrdə quru və sərt, bəzilərində ətli və şirəlidir.
- 3Meyvələr QURU (yetişəndə quruyan: paxla, qutucuq, fındıq, buğda dənəsi) və ŞİRƏLİ (ətli, sulu hissəyə malik: alma, gilas, şaftalı, pomidor) olur. Quru meyvələrin özü də açılan (paxla, qutucuq) və açılmayan (fındıq, dənə) növlərə bölünür.
- 4TƏKMEYVƏ bir çiçəkdən bir meyvə kimi əmələ gəlir (alma, ərik). QRUP (mürəkkəb) MEYVƏ bir çiçək qrupundan (tut, ananas), TOPLU MEYVƏ isə bir çiçəkdə çoxlu dişicikdən (moruq, çiyələk) əmələ gəlir.
- 5Meyvənin bioloji əhəmiyyəti: toxumları qorumaq (mexaniki zədə, quruma, temperatur dəyişikliyi) və toxumların yayılmasını təmin etməkdir (külək, heyvan, su, öz-özünə səpələnmə vasitəsilə).
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir