Canlı orqanizmlərdə hərəkət və dayaq sistemi

Hərəkət canlıların ən əsas xüsusiyyətlərindən biridir — bütün canlı orqanizmlər müəyyən formada hərəkət qabiliyyətinə malikdirlər, lakin bu hərəkət formaları orqanizm qruplarına görə fərqlənir. HEYVANLAR adətən YERDƏYİŞMƏ hərəkəti edir — yəni bir yerdən başqa yerə aktiv şəkildə hərəkət edirlər. Yerdəyişmənin müxtəlif formaları var: üzmə (balıqlar, delfinlər), uçma (quşlar, həşəratlar), qaçma (canavar, ceyran), sürünmə (ilan, tısbağa), hoppanma (dovşan, qurbağa). Bu yerdəyişməni təmin etmək üçün heyvanlarda DAYAQ-HƏRƏKƏT sistemi formalaşmışdır: SKELET bədənə dayaq, forma və bəzi hallarda qoruma verir, ƏZƏLƏLƏR isə yığılaraq sümükləri hərəkət etdirir. BİTKİLƏR isə yerdəyişmə hərəkəti ETMİR — onlar torpağa bərkidilmiş halda yaşayırlar. Lakin bu, bitkilərin heç bir hərəkət etməməsi demək deyil: bitkilər YERDƏYİŞMƏYƏN hərəkət — TROPİZM göstərirlər (məsələn, gövdənin işığa doğru, kökün isə suya doğru böyümə istiqamətini dəyişməsi). Skelet iki əsas tipə bölünür: XARİCİ skelet (bədənin xaricində yerləşən, məsələn həşəratlarda xitin qatı, xərçənglərdə əhəngli qalın örtük) və DAXİLİ skelet (bədənin daxilində yerləşən, məsələn onurğalı heyvanlarda sümük skeleti).