bio6-5.5· V Bölmə: Canlılarda dayaq, hərəkət, qidalanma və tənəffüs· ~13 dəq

Heyvanların qidalanması

Ot yeyən, ətyeyən və hər şey yeyən heyvanlar.

Heyvanlar HETEROTROF orqanizmlərdir — bu o deməkdir ki, onlar özləri üzvi maddə sintez edə bilmir, yəni bitkilər kimi fotosintez aparmırlar. Bunun əvəzinə heyvanlar HAZIR üzvi maddə ilə, yəni başqa canlıları (bitkiləri və ya digər heyvanları) yeməklə qidalanırlar. Qidalanma tipinə görə heyvanlar ÜÇ əsas qrupa bölünür: OTYEYƏN heyvanlar (herbivorlar) yalnız bitkilərlə qidalanır — məsələn, dovşan ot, inək ot, kərgədan yarpaq yeyir; ƏTYEYƏN heyvanlar (karnivorlar) başqa heyvanları ovlayaraq qidalanır — məsələn, şir ceyranı, tülkü siçanı ovlayır; HƏRŞEYYEYƏN heyvanlar (omnivorlar) isə həm bitki, həm də heyvan mənşəli qida ilə qidalanır — məsələn, ayı həm giləmeyvə, həm balıq yeyir, donuz həm bitki kökləri, həm də kiçik heyvanlarla qidalanır. Heyvanların qida əldə etmə üsulları da müxtəlifdir: yırtıcılar ovlama, otyeyənlər otlama, bəzi su heyvanları (məsələn, kit balina) isə süzmə yolu ilə qidalanır. Qida zəncirində bitkilər BİRİNCİ həlqəni (istehsalçı), otyeyənlər İKİNCİ həlqəni, ətyeyənlər isə SONRAKI həlqələri təşkil edir.

📌Nümunə

Məsələn: bir çəmənlikdə ot (istehsalçı) → çəyirtkə (otyeyən) → qurbağa (ətyeyən) → leylək (ətyeyən) sadə qida zəncirini təşkil edir; bu zəncirdə hər bir heyvan özündən əvvəlki həlqə ilə qidalanır.

Qaydalar

  1. 1Heyvanlar HETEROTROFDUR — özləri üzvi maddə sintez EDƏ BİLMİR, hazır üzvi maddə ilə (bitki və ya başqa heyvanı yeməklə) qidalanırlar. Bunu bitkilərin AVTOTROF qidalanması ilə (fotosintez) QARIŞDIRMAYIN — heyvanlarda xloroplast YOXDUR, fotosintez ETMİRLƏR.
  2. 2Qidalanma tipinə görə heyvanlar ÜÇ qrupa bölünür: OTYEYƏN (yalnız bitki ilə qidalanır — dovşan, inək, keçi, zürafə), ƏTYEYƏN (başqa heyvanla qidalanır — şir, tülkü, qartal, köpəkbalığı), HƏRŞEYYEYƏN (həm bitki, həm heyvan mənşəli qida ilə qidalanır — ayı, donuz, qarğa, insan). Hər hansı heyvanın hansı qrupa aid olduğunu onun QİDASINA baxaraq müəyyənləşdirin.
  3. 3Qida əldə etmə ÜSULLARI müxtəlifdir: OVLAMA — yırtıcıların ovunu tutub yeməsi (şir, pələng, qartal); OTLAMA — otyeyənlərin bitki örtüyündən qidalanması (inək, qoyun, ceyran); SÜZMƏ — bəzi su heyvanlarının sudan kiçik orqanizmləri süzərək qidalanması (kit balina, midye).
  4. 4Qida ZƏNCİRİNDƏ bitkilər BİRİNCİ həlqə (İSTEHSALÇI), otyeyənlər İKİNCİ həlqə, ətyeyənlər SONRAKI (üçüncü, dördüncü) həlqələri təşkil edir. Otyeyənlərdə qida zənciri birbaşa bitkidən başlayır; ətyeyənlər isə qidasını otyeyənlərdən (və ya digər ətyeyənlərdən) alır — zəncirin sonundadırlar.
  5. 5HƏRŞEYYEYƏN heyvanı YALNIZ ətyeyən və ya YALNIZ otyeyən saymayın — onun qida rasionunda HƏM bitki, HƏM də heyvan mənşəli qidalar var. Məsələn, ayı yalnız balıq yemir, həm də meşə meyvələri, bal, bitki kökləri ilə qidalanır — buna görə hərşeyyeyəndir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq