bio6-5.6· V Bölmə: Canlılarda dayaq, hərəkət, qidalanma və tənəffüs· ~13 dəq

Bakteriya və göbələklərin qidalanması

Saprofit, simbiotik və parazit qidalanma.

Bakteriya və göbələklərin əksəriyyəti heterotrof orqanizmlərdir — tərkibində xlorofil piqmenti olmadığından fotosintez apara bilmir və öz üzvi maddəsini sintez etmir. Lakin onların qidalanma üsulu heyvanlardan fərqlidir: bakteriya və göbələklər hüceyrədənkənar həzm aparır, yəni xüsusi fermentlər ifraz edərək ətraf mühitdəki üzvi maddələri xaricdə parçalayır, sonra isə hazır sadə birləşmələri hüceyrəyə sorur. Qidalanma tiplərinə görə bu orqanizmlər üç qrupa bölünür: saprofitlər — ölü orqanizm qalıqları və çürüntülərlə qidalanan çürüdücülər (məsələn, kif göbələkləri, bəzi torpaq bakteriyaları); parazitlər — canlı sahib orqanizmin hesabına, ona zərər verərək qidalananlar (məsələn, xəstəlik törədən göbələklər və bakteriyalar); simbiotiklər isə başqa bir canlı ilə qarşılıqlı fayda əsasında birgə yaşayır (məsələn, şibyələrdə göbələk və yosunun əlaqəsi — göbələk su və mineral maddə verir, yosun fotosintez edib üzvi maddə ilə təmin edir). Saprofit bakteriya və göbələklər təbiətdə maddələr dövranında mühüm rol oynayaraq ölü üzvi qalıqları parçalayır və torpağı minerallarla zənginləşdirir.

📌Nümunə

Məsələn: çörəyin üzərində əmələ gələn yaşıl rəngli kif göbələyi saprofit qidalanır — o, çörəyin tərkibindəki üzvi maddələri hüceyrədənkənar fermentləri vasitəsilə parçalayır və sonra sorur.

Qaydalar

  1. 1Bakteriya və göbələklərin əksəriyyəti xlorofilsiz heterotroflardır — öz üzvi maddəsini sintez edə bilmir, hazır üzvi maddə ilə qidalanır.
  2. 2Bakteriya və göbələklər hüceyrədənkənar həzm aparır: ferment ifraz edib maddəni xaricdə parçalayır, sonra sadə birləşmələri sorur.
  3. 3Saprofit qidalanma — ölü üzvi qalıqlar hesabına; parazit qidalanma — canlı sahib hesabına, ona zərər verərək; simbiotik qidalanma — qarşılıqlı fayda ilə birgə yaşamaqdır.
  4. 4Saprofit bakteriya və göbələklər təbiətdə ölü qalıqları parçalayaraq maddələr dövranını təmin edir və torpağı zənginləşdirir.
  5. 5Şibyə göbələk və yosunun simbiotik birliyidir: göbələk su və mineral verir, yosun isə fotosintezlə üzvi maddə yaradır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir