bio6-6.8· VI Bölmə: Orqanizmlərdə maddələrin daşınması, ifrazat, çoxalma və inkişaf· ~13 dəq

Toxumun cücərməsi

Cücərmə şərtləri və mərhələləri.

Toxumun cücərməsi — toxumun sakitlik dövründən çıxaraq yeni bitkiyə çevrilməsinin başlanğıcıdır. Bu prosesin baş verməsi üçün ÜÇ ƏSAS ŞƏRT tələb olunur: RÜTUBƏT (su), UYĞUN TEMPERATUR və OKSİGEN. Su toxumu şişirdir, toxum qabığını yumşaldır və toxum daxilindəki fermentləri aktivləşdirərək ehtiyat maddələrin həll olmasını təmin edir. Hər bitki növünün cücərməsi üçün özünəməxsus optimal temperatur dərəcəsi vardır — məsələn, buğda toxumu təxminən 1–2°C-də, xiyar toxumu isə ən azı 12–14°C-də cücərməyə başlayır. Oksigen tənəffüs üçün zəruridir — cücərən toxum intensiv tənəffüs edərək enerji əldə edir. Vacib məqam: İŞIQ cücərmənin ilk mərhələsi üçün ƏSAS ŞƏRT DEYİL; əksər toxumlar qaranlıqda da normal cücərə bilir. Cücərmənin mərhələləri düzgün ardıcıllıqla belədir: su hopdurma → toxum qabığının çatlaması → rüşeym kökcüyünün çıxması (torpağa doğru yönəlir — bu, İLK çıxan hissədir) → rüşeym gövdəciyinin çıxması (işığa doğru yönəlir) → ləpələrin (ilk yarpaqların) açılması. İlk mərhələdə bitki endosperm və ya ləpələrdəki ehtiyat maddələrdən qidalanır; YALNIZ yaşıl yarpaqlar açıldıqdan sonra bitki fotosintezə keçərək öz qidasını özü hazırlamağa başlayır.

📌Nümunə

Məsələn: bir lobya toxumunu nəm pambığın üzərinə qoyub isti yerdə saxladıqda, əvvəlcə şişir, sonra qabığı çatlayır, ilk olaraq aşağıya doğru ağ rəngli kökcük, daha sonra yuxarıya doğru gövdəcik çıxır.

Qaydalar

  1. 1Toxumun cücərməsi üçün ÜÇ əsas şərt lazımdır: RÜTUBƏT (su — toxumu şişirdir, fermentləri aktivləşdirir), UYĞUN TEMPERATUR (hər növün öz optimal dərəcəsi var) və OKSİGEN (tənəffüs üçün).
  2. 2İŞIQ cücərmənin ilk mərhələsi üçün MÜTLƏQ ŞƏRT DEYİL — əksər toxumlar qaranlıqda da normal cücərə bilir; işıq yalnız yaşıl yarpaqlar açıldıqdan sonra fotosintez üçün lazım olur.
  3. 3Cücərmə mərhələlərinin DÜZGÜN ARDICILLIĞI: su hopdurma → toxum qabığının çatlaması → rüşeym KÖKCÜYÜ çıxır (ƏVVƏL, torpağa doğru) → rüşeym GÖVDƏCİYİ çıxır (SONRA, işığa doğru) → ləpələr açılır.
  4. 4Rüşeym kökcüyü cücərmə zamanı toxumdan İLK çıxan hissədir — o, həmişə aşağıya (torpağa) doğru yönəlir; rüşeym gövdəciyi isə ondan SONRA çıxır və yuxarıya (işığa) doğru böyüyür.
  5. 5Cücərmənin ilk mərhələsində bitki endosperm/ləpələrdəki EHTİYAT MADDƏDƏN qidalanır; YALNIZ yaşıl yarpaqlar açıldıqdan sonra fotosintez başlayır və bitki öz qidasını özü hazırlayır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq