phys6-2.1· II Bölmə: Materiya· ~13 dəq

Materiya: maddə və fiziki sahə

Materiyanın iki forması: maddə (kütləli) və sahə (kütləsiz).

MATERİYA — bizdən asılı olmayaraq ətraf mühitdə mövcud olan obyektiv gerçəklikdir. Materiya iki formada mövcuddur: maddə və fiziki sahə. MADDƏ — kütləsi və həcmi olan, atom və molekullardan təşkil olunmuş materiya formasıdır. Ətrafımızdakı bütün fiziki cisimlər — stol, kitab, su, hava, dəmir — maddədən ibarətdir. Maddəni görə, tuta, ölçə bilərik.

📌Nümunə

Məsələn, su maddedir — kütləsi var, müəyyən həcm tutur, molekullardan ibarətdir. FİZİKİ SAHƏ — kütləsi olmayan, duyğu orqanlarımızla birbaşa hiss edə bilmədiyimiz, lakin təsiri ilə mövcudluğunu bildiyimiz materiya formasıdır. Fiziki sahə növləri: qravitasiya sahəsi (Yerin cazibə sahəsi — əşyaları yerə çəkir), elektrik sahəsi (yüklü cisimlər ətrafında), maqnit sahəsi (maqnitlər ətrafında). Məsələn, maqnitin ətrafındakı maqnit sahəsini biz görə bilmirik, amma dəmir qırıntıları maqnit sahəsinin təsirindən müəyyən formada düzülür — bu, maqnit sahəsinin real mövcud olduğunu sübut edir. Maddə ilə sahənin əsas fərqi: maddənin kütləsi var, sahənin yoxdur; maddəni görmək, tutmaq mümkündür, sahəni isə yalnız təsiri ilə hiss etmək olar; maddə atom və molekullardan ibarətdir, sahə isə molekulyar quruluşa malik deyil. VACİB QEYD: materiya ilə maddə eyni şey deyil! Materiya ümumi anlayışdır, maddə isə materiyanın yalnız bir formasıdır. Sahə də materiyadır — yəni sahə də real olaraq mövcuddur. Şagirdlərin ən çox buraxdığı səhvlər: materiya ilə maddəni eyniləşdirmək (maddə materiyanın yalnız bir növüdür); fiziki sahənin real olmadığını düşünmək (sahə təsiri ilə sübut olunan real materiya formasıdır); elə bilmək ki, yalnız bərk və mayelər maddedir (qazlar da maddedir!).

Qaydalar

  1. 1Materiya — bizdən asılı olmayaraq mövcud olan obyektiv gerçəklikdir; iki formada olur: maddə və fiziki sahə.
  2. 2Maddə — kütləsi və həcmi olan, atom və molekullardan təşkil olunmuş materiya formasıdır.
  3. 3Fiziki sahə (qravitasiya, elektrik, maqnit) — kütləsi olmayan, lakin təsiri ilə mövcudluğunu bildiyimiz materiya formasıdır.
  4. 4Maddə ilə sahənin əsas fərqi: maddənin kütləsi var, sahənin yoxdur; maddə atom/molekullardan ibarətdir, sahə deyil.
  5. 5Materiya anlayışı maddədən genişdir — maddə materiyanın yalnız bir növüdür; sahə də materiyadır.
  6. 6Qazlar da maddedir — onların da kütləsi var, müəyyən həcm tutur, atom/molekullardan ibarətdir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq