Təkamül təliminin yaranması və Darvinin təlimi
Linney təsnifatı, Lamark, Darvinin təkamül təlimi.
Üzvi aləmin elmi təsnifatının əsasını Karl Linney (XVIII əsr) qoydu: o, ikili (binomial) nomenklatura sistemini — hər növü cins adı + növ epiteti ilə adlandırmağı — elmə gətirdi. Jan Batist Lamark (1809) ilk ardıcıl təkamül nəzəriyyəsini irəli sürdü: onun fikrincə, orqanizmlər həyat boyu qazandıqları əlamətləri nəslə ötürür. Lakin bu fikir səhvdir — qazanılmış əlamətlər irsi deyil. Çarlz Darvin «Növlərin mənşəyi» əsərini (1859) nəşr etdirdi və təkamülün üç əsas hərəkətverici qüvvəsini müəyyənləşdirdi: irsi (qeyri-müəyyən) dəyişkənlik, yaşamaq uğrunda mübarizə və təbii seçmə. Süni seçmə — insan tərəfindən faydalı əlamətlərə malik fərdlərin seçilməsi — Darvinin təbii seçmənin real olduğunu sübut etmək üçün istifadə etdiyi nümunədir.
Məsələn: Darvin müşahidə edib ki, dovşanlar içərisində ən sürətli fərdlər yırtıcıdan xilas olaraq daha çox nəsil qoyur — bu, təbii seçmənin klassik nümunəsidir.
Qaydalar
- 1Karl Linney ikili nomenklatura sistemini yaratdı: hər növ Cins adı + növ epiteti ilə adlandırılır (məs., Homo sapiens).
- 2Lamark ilk bütöv təkamül nəzəriyyəsini irəli sürdü, lakin onun 'qazanılmış əlamətlərin irsiliyi' iddiası səhvdir.
- 3Darvin təkamülün üç hərəkətverici qüvvəsini müəyyən etdi: irsi dəyişkənlik → yaşamaq uğrunda mübarizə → təbii seçmə.
- 4Süni seçmə (insan seçməsi) təbii seçmənin sübutu kimi istifadə olunur; hər ikisi faydalı əlamətləri gücləndirir.
- 5Ümumi səhv: qazanılmış əlamətlərin irsiliyi iddiasını Darvinə deyil, Lamarka aid etmək lazımdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir