Psixi funksiyalar: nitq, təfəkkür, yaddaş və yuxu
Siqnal sistemləri, təfəkkür, emosiyalar, yaddaş, yuxu.
İnsanın ali sinir fəaliyyəti (ASF) heyvanlardan əsaslı şəkildə fərqlənir: insanda ikinci siqnal sistemi mövcuddur. Birinci siqnal sistemi həm insanda, həm də heyvanlarda var; o, bilavasitə xarici aləmin əşya və hadisələrini — işığı, səsi, iyi, toxunuşu — siqnal kimi qavrayır. İkinci siqnal sistemi yalnız insana xasdır: söz — danışıq, yazı, işarə — ümumiləşdirilmiş qıcıq rolunu oynayır və birinci siqnal sisteminin əsasında inkişaf edir. Nitq — fikrin dil vasitəsilə ifadəsidir; nitq isə ikinci siqnal sisteminin əsasıdır. Təfəkkür anlayışları ümumiləşdirmək, mücərrədləşdirmək və məntiqi nəticə çıxarmaq qabiliyyətidir. Emosiyalar — hadisələrə münasibətin subyektiv yaşantısıdır. Yaddaş məlumatın qavranması (yadda saxlama), uzunmüddətli saxlanması və lazım olduqda yada salınması prosesidir; qısamüddətli yaddaş keçici, uzunmüddətli yaddaş isə sabit iz buraxır. Yuxu mərkəzi sinir sisteminin qoruyucu tormozlanmasıdır: sürətli (paradoksal) fazada beyinin fəallığı yüksək olur, yavaş (dərin) fazada isə tam istirahət baş verir; yuxu əzələ tonusunu, enerji ehtiyatını bərpa edir.
Məsələn, insanın «alma» sözünü eşidib almaya baxmadan ağzının sulanması yalnız ikinci siqnal sistemi sayəsində mümkündür.
Qaydalar
- 1Birinci siqnal sistemi — bilavasitə əşya qıcıqları (işıq, səs, toxunuş) vasitəsilə işləyir; həm insanda, həm heyvanda mövcuddur.
- 2İkinci siqnal sistemi — söz (danışıq, yazı) ümumiləşdirilmiş qıcıq kimi çıxış edir; yalnız insana xasdır.
- 3Nitq ikinci siqnal sisteminin əsasıdır; təfəkkür isə ümumiləşdirmə, mücərrədləşdirmə və məntiqi nəticə çıxarmaqdan ibarətdir.
- 4Yaddaş üç prosesdən ibarətdir: qavrama (yadda saxlama), saxlama, yada salma; qısamüddətli və uzunmüddətli növləri var.
- 5Yuxu mərkəzi sinir sisteminin qoruyucu tormozlanmasıdır; sürətli (paradoksal) və dərin fazaları var, iş qabiliyyətini bərpa edir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir