Ətraf mühitin çirklənməsi və bioloji müxtəliflik

Ətraf mühitin çirklənməsi üç əsas istiqamətdə baş verir: hava, su və torpaq. Hava çirklənməsinin əsas səbəbləri yanacağın yanması nəticəsində SO₂ və NO₂-nin atmosferə atılması ilə yaranan turşu yağışları, CO₂ və CH₄-nin artması ilə güclənən istixana effekti (qlobal istiləşmə) və soyuducular ilə aerozol ballonlarından çıxan freonların ozon qatını naziltməsidir. Su çirklənməsi məişət və sənaye tullantıları, neft məhsullarının axıdılması nəticəsində baş verir; bu isə suda yaşayan orqanizmlərin məhvinə gətirib çıxarır. Torpaq çirklənməsinin əsas amilləri pestisidlər, ağır metallar (qurğuşun, civə) və məişət tullantılarıdır. Bütün bu çirklənmə növləri biomüxtəlifliyin — növlər, genlər, ekosistemlər müxtəlifliyinin — azalmasına, bir çox növün nəslinin kəsilməsinə səbəb olur. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan növlər «Qırmızı kitab»a daxil edilir; onların qorunması üçün qoruqlar, yasaqlıqlar və milli parklar yaradılır. Azərbaycanda başlıca ekoloji problemlər Xəzər dənizinin və Abşeron yarımadasının neft çirklənməsi, meşələrin qırılmasıdır; ölkədə Zaqatala, Hirkan və Şirvan qoruqları biomüxtəlifliyin qorunmasında mühüm rol oynayır.